De eindejaarsdruiven uit het Vinalopó-dal

Tot deze week hangen aan de druivenranken in het Vinalopó-dal de kenmerkende witte zakjes, die ervoor zorgen dat de druiven langzamer rijpen, niet beschadigd raken en zo in een uitstekende staat de laatste week van het jaar halen. In deze laatste week worden ze geoogst, verpakt en naar alle uithoeken van Spanje getransporteerd, zodat in de nacht van 31 december elke Spanjaard zijn twaalf druiven kan eten.
 
Want ondanks het feit dat sommige mensen gemakzuchtig zijn en een blikje kant- en klare ontpitte druiven kopen om oud en nieuw mee te vieren, nuttigt het grootste deel van de Spanjaarden op Oude­jaars­avond verse druiven uit het Vinalopó-­dal. Dit zijn de bekendste tafeldruiven van heel Spanje en de enige druiven met een regionale kwaliteitserkenning (denominación de origen) die maandenlang gehuld worden in een beschermende papieren zak.Het Vinalopó dal ligt in het binnenland van de provincie Alicante en de boeiende stad Novelda vormt het middelpunt van deze streek. Het toeristisch informatiekantoor in deze gemeente organiseert regelmatig thematische routes en elke herfst wordt tweemaal de druivenroute georganiseerd. De groepen zijn niet al te groot en de belangstelling is enorm dus doorgaans is het lastig om een plaatsje op deze excursie te bemachtigen. Onlangs lukte mij dat echter toch en dus kan ik u op papier meenemen naar de druivenplantages.Deze plantages met hun eindeloze rijen druivenranken liggen behalve in Novelda ook in Agost, Aspe, Hondón de las Nieves, Hondón de los Frailes, Monforte del?Cid en La Romana. Deze streek profiteert van het zachte Middellandse zeeklimaat, zonder direct te maken te hebben met de zoute zeewind. Het is een streek waar de landbouwgrond nog goed onderhouden en volop geëxploiteerd wordt, omdat ze minder te lijden heeft gehad onder de bouwboom.
 
Het was een landbouwer uit deze streek, een zekere Manuel Bonsuoti, die aan het begin van de twintigste eeuw een manier bedacht om zijn druiven te beschermen. Hij hing om elke tros druiven afzonderlijk een papieren zak en voorkwam daarmee dat de druif werd aangetast door insectenplagen, door herfstige buien, door vogels, door felle zonnestralen enz. Al snel bleek echter dat de druiven in de zakken langzamer rijp werden, langer goed bleven en later konden worden geoogst. Andere voordelen waren dat de schil van de druiven minder dik bleek te worden en dat werd door de consument zeer gewaardeerd. Ook hoefden minder bestrijdingsmiddelen te worden gebruikt, waar­door de druiven gezonder waren.De langere houdbaarheid van de druiven in het Vinalopó gebied sloot natuurlijk prachtig aan bij de gewoonte die in Spanje sinds het einde van de negentiende eeuw bestaat om bij de twaalf klokslagen in oudejaarsnacht twaalf druiven te eten. Veel landbouwers in het Vinalopó gebied beplanten hun akkers daarom met twee verschillende druiven. De helft bestaat uit druivenranken die de ‘Ideal’ druif voortbrengen, een grote, gele vrucht die tussen september en november op de markt en in de winkels verschijnt als consumptiedruif. En ten tweede de Aledo druif, een late druivensoort met kleinere vruchten en een lichter geelgroene kleur. Deze soort wordt in november en tot de allerlaatste dagen van december geoogst en het is dé druif die gebruikt wordt op oudejaarsavond.
 
De druivenranken van de tafeldruiven zien er heel anders uit als de druivenranken van de wijndruiven. Ze groeien tegen stellages op en komen dus hoger boven de grond te hangen.

Zo vangen ze meer zon en zijn ze minder gemakkelijk een prooi voor konijnen. De akkerbouwers oogsten eerst de druiven die aan de zonkant hangen en enkele weken tot maanden later de druiven die aan de schaduwkant hangen. Vervolgens gaan de duizenden kilo’s druiven naar de fabriek, waar tientallen mensen aan een lopende band zitten om de druiven te verwerken. Ze halen de slechte druiven ertussenuit, selecteren de kwaliteit van de tros - afhankelijk van grootte en vorm - en bepalen of de druif naar de markt gaat, naar binnenlandse supermarktketens of voor de export geschikt is. De druiven worden op heel veel verschillende manieren verpakt. In plastic bakjes van een pond, in houten sierkistjes van twee kilo en in kratten van allerlei formaten. In de maanden september tot november wordt een groot deel van de druiven naar Italië geëxporteerd maar in vooral de tweede helft van december blijft het grootste deel in eigen land, om aan de grote vraag met oud en nieuw te kunnen voldoen.Natuurlijk zijn er in het Vinalopó dal ook druiven die gebruikt worden voor de wijnproductie. Als u geïnteresseerd bent in het verschil is het leuk om de bodega ‘Heretat de Cesilia’ in Novelda te bezoeken. Dit is een bodega uit 1707 die helemaal gemoderniseerd is. Ze ligt op een schitterende plek tussen akkers met zowel tafeldruiven als wijndruiven en tijdens een rondleiding worden de verschillende productiemethodes uitgelegd. Ook kunt u een kijkje nemen in zowel de oude, achttiende-eeuwse gebouwen als in de splinternieuwe bodega met zijn enorme vaten wijn. Met het oog op het steeds populairder wordende wijntoerisme zijn de oude gebouwen recentelijk uitgebreid met een winkel en een prachtige, grote eetzaal, met glas-in loodramen en uitzicht op de heuvel la Mola (met de modernistische kerk Santa María Magdalena).
 
Hoe belangrijk de druif is in deze contreien blijkt tenslotte ook op de speciale Feria de la Uva (druivenmarkt) die zondag 21 december op het stadhuisplein van Novelda gehouden wordt en waar tientallen stalletjes zullen staan die verse tafeldruiven, wijn, en gerechten die met druiven zijn gemaakt aan de bezoekers worden verkocht en aangeboden.
 
Praktische informatie
 
Novelda, ligt 25 kilometer ten noordwes­ten van Alicante en is gemakkelijk te be­reiken via de A-31. U neemt de eerste af­slag Novelda en houdt ‘centro ciudad’ aan.De ‘Feria de Uva’ wordt op 21 december gehouden op het stadhuisplein, in de volksmond ‘Plaza Vieja’ genoemd. Ze duurt van 10.00-20.00 uur.De bodega ‘Heretat de Cesilia’ bevindt zich ten noorden van de stad. U kiest de richting ‘Santuario La Mola’ en ziet al snel borden met ‘Casa Sicilia’ of ‘Heretat de Cesilia’. Voor een bezoek aan de bodega moet u vooraf reserveren. Dat kan via enoturismo@casasicilia1707.es en tel. 965603763 (10.00-18.00 uur). Er is een mogelijkheid voor rondleidingen in het Engels. U kunt kiezen tussen rondleiding met degustatie van drie wijnen (6 €), rondleiding met wijnen en tapas (10 €) en rondleiding en complete maaltijd (29 €).Voor toekomstige excursies van de ge­meente Novelda kunt u de Facebook­pagina ‘Novelda Turismo’ raadplegen. Ze zijn altijd heel snel vol.
 
Door: Bea Lutje Schipholt
 
.