‘Trenet’ viert honderdste verjaardag

Op 28 oktober is het precies honderd jaar geleden dat de eerste smalspoortrein het traject langs de kust tussen Altea en Alicante aflegde. Het was het begin van een nieuwe service, die zich weliswaar niet kon beroemen op een grote snelheid maar die wel al snel bekend stond om haar punctualiteit, laagdrempeligheid, lage prijs en een mooi traject. Binnen de kortste keren werd de ‘trenet’ dan ook een heel populaire vorm van openbaar vervoer.
 
Een eeuw later is er heel wat veranderd aan de Costa Blanca maar de smalspoortrein rijdt nog altijd langs de kust van het noordelijke deel van de provincie Alicante. De in 1914 geopende lijn tussen Altea en Alicante werd negen maanden later verlengd tot Denia en ze onderging in de afgelopen honderd jaar vele aanpassingen en moderniseringen. Maar de kenmerken ‘punctueel’ en ‘goedkoop’ bleven bestaan en daarom vervoert de kusttrein tot op de dag van vandaag duizenden mensen.
 
Eigenlijk was de trenet in eerste instantie niet eens bedoeld als trein voor personenvervoer. Toen het project van de tekentafels kwam, ging het om een trein die met name goederen zou vervoeren, van en naar de belangrijkste havens in de noordelijke helft van de provincie: Denia, Villa­joyosa en Ali­cante. Het ging om stoomtreinen die gebruik zouden maken van smalle sporen en die zo dicht mogelijk langs de kust zouden leiden. Al snel bleek echter dat er veel belangstelling was vanuit het personenvervoer en uiteindelijk overvleugelden de personentreinen de goederentreinen.
 
De stoomtreinen uit de eerste decennia werden in de jaren zestig van de vorige eeuw langzamerhand vervangen door treinen met dieselmotoren. Nadat het spoor en de treinen de eerste vijftig jaar van hun bestaan in het bezit waren geweest van de firma die het project was begonnen, de Compañía de los Ferrocarriles Estraté­gicos y Secundarios de Alicante, werd het in 1964 overgenomen door de Spaanse staat. Deze zorgde ervoor dat de kusttrein werd verbonden met een andere treinverbinding, die tussen Denia en Carcaixent in de provincie Valen­cia, zodat er een betere verbinding was naar het noorden.De inwoners van Denia konden echter niet heel lang van die nieuwe service genieten. Het waren jaren van grote veranderingen en ook jaren dat in heel Spanje diverse secundaire spoorlijnen werden opgeheven. Voor het traject tussen Carcaixent en Gandía viel in 1969 het doek en het traject Gandía-Denia werd vijf jaar later opgeheven.
 
De enige reden dat het traject Denia-Ali­cante wel mocht blijven bestaan, was het groeiende toerisme. Ondanks het feit dat de spoorlijn dus aan beide kanten op geen enkel ander spoor aansloot, bleek de ‘trenet’ bij de toeristen die de Costa Blanca bezochten, heel populair. Het treintje langs de kust was dan ook een ideale manier op je gemakje uit te kijken over zee en bergen, en je zonder haast te laten vervoeren.

In die jaren werd ook de allereerste toeristenrein van Spanje gecreëerd, de ‘Limon Expres’. Deze trein met haar mooie oude locomotief en houten wagons leidde de toerist van Benidorm naar Gata de Gorgos. De Limón Expres bestond van 1971 tot 2005.
 
In 1986 werd het beheer van de trenet overgenomen door de regionale regering en de firma Ferrocarrils de la Generalitat Valenciana (FGV) werd opgericht. De overgang bleek het begin van nieuwe veranderingen en modernisatie. Daarbij ging de aandacht vooral uit naar het traject tussen Benidorm en Alicante, dat de grootste aantallen reizigers te verwerken had. Dit traject werd geëlektrificeerd en de smalspoortrein werd omgevormd tot een tram. In en rondom de stad Alicante werd een nieuw netwerk van tramlijnen aangelegd, die aansluiting hadden op de lijn naar Benidorm, een ontwikkeling die weliswaar heel kostbaar was maar die het aantal gebruikers van de lijn enorm deed toenemen. Vooral de lijnen naar het strand van San Juan en naar de universiteit van San Vicente bleken een schot in de roos.
 
Het traject Denia-Benidorm is enorm ach­tergebleven bij de modernisatie. Hoewel er nieuwe, betere sporen zijn gekomen, rijden er tussen Denia en Benidorm nog altijd dieseltreinen. Wie net als honderd jaar geleden van Altea naar Alicante wil, moet daarom in Benidorm overstappen op de elektrisch aangestuurde tram die op het traject Benidorm-Alicante rijdt. Mede vanwege dat overstappen en de wachttijd die dat met zich meebrengt is de trenet/tram geen snelle manier om zich te verplaatsen. Daar komt nog bij dat het voertuig elke paar minuten stopt bij alweer een halte.
 
Ondanks deze nadelen is en blijft de trenet of tram uitermate geschikt voor een relaxt uitstapje als men niet de beschikking heeft over een auto of geen zin heeft zich druk te maken over het vinden van een parkeerplaats. De trenet en tram zijn, zoals gezegd, ook nog steeds punctueel, laagdrempelig en goed te betalen. Vrijwel altijd slagen de voertuigen erin zich aan de dienstregeling te houden, de kaartjes kunnen worden gekocht in de stations van de grotere halteplaatsen of via de kaartjesapparaten die enkele jaren geleden in de treinen zijn geplaatst.Voor slechts € 1,45 treint men van bijvoorbeeld El Campello naar Alicante, een prijs die men ook al kwijt zou zijn voor een uur parkeren in een garage in de provinciehoofdstad. Het is bovendien een traject dat prachtige doorkijkjes biedt op zee, en die langs stukken leidt waar men met de auto niet zo snel langskomt. Een trip van Beni­dorm naar Denia kost € 4,85 en voor die prijs zit u vijf kwartier in de trein. De reis voert u door een prachtig landschap, met uitzichten op de witte huizen van Altea, de grillige kust, de bergen van het binnenland en de terrasvormige landschappen van de Mari­na Alta. Dit traject is misschien wel het mooiste van de hele trenet en u heeft er geen ‘Limón Expres’ voor nodig om het af te leggen. De gewone trenet gaat immers over hetzelfde traject als de legendarische toeristentrein. De dienstregeling en de ta­rieven zijn overigens te vinden op www.tram­alicante.es.
 
De honderdste verjaardag van de trenet wordt volgende week zonder veel bombarie gevierd. Er zal een korte herdenkingsplechtigheid worden gehouden maar verder doet de kusttrein die 28ste oktober gewoon wat het al honderd jaar doet: de plaatsen van de noordelijke Costa Blanca op een prima manier met elkaar verbinden.
 
Door: Bea Lutje Schipholt
 
.