Sant?Mateu en de duizendjarige olijfbomen

Enkele jaren geleden had ik het op deze pagina over een initiatief in het noorden van de Comunidad Valenciana om oude olijfbomen te beschermen. Nieuwsgierig geworden bezocht ik onlangs het betreffende gebied, maakte een schitterende wandeling door olijfboomgaarden met tientallen oeroude bomen en liet me verrassen door de rijke historie van het mooie plaatsje Sant Mateu.
 
Sant?Mateu is slechts één van de 27 ge­meenten in de Mancomunidad Taula del Sé­nia, het gebied dat in 2009 begon aan een project om oude olijfbomen te beschermen. Maar het is wel één van de plaatsen die het meest hebben gedaan om de toerist uit te nodigen naar dit bijzondere fenomeen te komen kijken.?Er is een mooie wandelroute uitgezet en er worden excursies naar de olijfbomen en de olijfoliemolen georganiseerd. Bovendien is Sant Mateu zelf een leuk stadje, met oude stadsmuren, een indrukwekkende kerk en een rijke geschiedenis. Een prima doel dus voor een weekendexcursie, nu het wat minder warm wordt en het toeristisch hoogseizoen voorbij is.
 
Sant Mateu ligt maar dertig kilometer van de kust maar wordt omringd door bergen zodat de sfeer al meteen heel anders is dan aan het strand. Het middelpunt van de plaats is de Plaza Mayor, een mooi plein dat gemakkelijk te vinden is, van welke kant u het stadje ook nadert. Het is een plein dat wordt omringd door een galerij met bogen, in een stijl die in de Comunidad Valenciana vrijwel niet voorkomt maar in het nabije Castilla La Mancha juist heel gangbaar is. De 14e-eeuwse bogen met daaronder terrasjes geven het plein een heel sfeervolle aanblik en dat doet ook de prachtige Fuente del Angel, één van de twee drinkwaterbronnen die Sant Mateu van water voorzien.
 
De meeste bezienswaardigheden van Sant Mateu liggen binnen enkele minuten wandelen van de Plaza Mayor. Ten eerste is daar de 13e-eeuwse Iglesia Archi­prestal met haar opvallende achthoekige toren. Aan de om­vang en het schitterende interieur van deze kerk is goed te zien dat Sant Mateu in vroeger tijden een belangrijke stad was. Het was de hoofdstad van de streek en het wedijverde met Morella - ook al zo prachtig - om de belangrijkste positie in deze contreien. De kerk is een prachtig voorbeeld van Valen­ciaanse gothiek, hoewel de entree Ro­maans is. In de kerk wordt dit jaar herdacht dat het precies zeshonderd jaar geleden is dat tegenpaus Benedictus XIII (ook wel bekend als Papa Luna) in deze kerk drieduizend Joden die zich bekeerden tot het christendom doopte. Papa Luna verbleef ook enige tijd in Sant?Mateu, voordat hij naar Peñíscola vertrok.
 
Aan de andere kant van de Plaza Mayor, aan de Calle Historiador Beti, zijn behalve het stadhuis (paleis uit de 15e eeuw) en het toeristisch informatiekantoor (oven uit de 14e eeuw) ook een ander 15e-eeuws paleis en een zeer smal straatje dat naar de Joden­buurt liep, gevestigd. Bovendien ligt achter deze straat het best bewaard gebleven deel van de stadsmuren. Dit zijn indrukwekkende muren uit de 14e eeuw, waar men langs kan wandelen. In vroeger tijden waren ze overigens veel hoger.
 
Aan het andere uiteinde van de Calle Historiador Beti ligt één van de twee oude wasplaatsen die Sant?Mateu nog telt. Links afslaand komt u via de Pla de Baix uit op het pleintje Mare de Deu de la Font.

Hier ligt de tweede drinkwaterbron, een prachtige fontein met een 15e-eeuws beeldje van de Maagd. Ernaast ligt één van de drie oude dierendrinkplaatsen die Sant?Mateu rijk is.
 
Op dit plein slaat u achter de fontein de calle Saragossa in en gaat aan het einde rechts. U komt uit aan een brede weg die u recht oversteekt. U loopt het asfaltweggetje naast de school in, de Camí de Font de Morella, en ziet na enkele tientallen meters een informatiebord over de route van de duizendjarige olijfbomen. Hier begint een route van 7,5 km die niet veel hoogteverschil kent en via goed begaanbare paden loopt. Ze wordt aangegeven via houten bordjes met een groene olijfboom en houten paaltjes met een donkergroene bovenkant. Maar zelfs als u geen zin heeft om een paar uur te wandelen, is het aan te raden het eerste stukje van de wandeling te doen want al na tien minuten komt u de eerste prachtige exemplaren van majestueuze olijfbomen tegen.
 
Het eerste kwartier van de route gaat via een smalle asfaltweg, met dus al na een paar honderd meter aan beide kanten flinke olijfbomen. Vervolgens buigt de route schuin linksaf omhoog, waar de asfaltweg rechtdoor gaat. Tussen boomgaarden met heel indrukwekkende olijfbomen loopt u verder tot het pad iets afdaalt naar een rivierbedding. Het pad leidt eerst een eindje naar rechts zodat u langs de droge rivier loopt. Na een paar bochten steekt u de rivier over en loopt tussen hoge, geërodeerde zandwanden door en gaat dan linksaf (paaltje is omgevallen).De wandeling gaat verder door dennenbos en draait langzamerhand weer naar Sant Mateu toe. Door de bordjes en paaltjes in de gaten te houden komt u weer in een gebied met schitterende knoestige olijfbomen te­recht en via de coöperatie komt u aan de westkant Sant Mateu weer inlopen. Door op de Plaça del Llaurador zoveel mogelijk rechtdoor te lopen en langs een 16e-eeuws klooster en twee mooie paleizen te wandelen, komt u weer op de Plaza Mayor uit. Op dat plein is overigens een winkeltje dat lokale producten verkoopt gevestigd, zodat u olie kunt kopen van de indrukwekkende bomen die u net gezien heeft.
 
Voor u San Mateu verlaat moet u ook nog een bezoekje brengen aan de ten zuiden van het stadje op een helling gelegen heiligdom van de Virgen de los Angeles, al was het alleen maar om van het prachtige uitzicht te genieten.
 
Praktische informatie
 
Route: Sant Mateu (Valenciaans, in het Spaans is het San Mateo maar dat staat alleen op sommige kaarten) ligt 230 km ten noorden van de noordgrens van de provincie Alicante. Het is heel gemakkelijk te be­reiken via de AP-7 tot Valencia. Bij Va­len­cia kiest u de rondweg om de stad en bij Segorbe de A-7 (níet de AP-7) die iets verder van de kust noordwaarts gaat en waar u geen tol betaalt. Ter hoogte van het ongebruikte vliegveld van Castellón kiest u de CV-10 naar Sant?Mateu.
 
TIp: Een fijne overnachtingsplek is Hostel de Cabrit (www.hostaldecabrit.com), ge­legen aan een rustig plein in het dorp. Let wel dat er van 19 tot 21 september feesten zijn en het dan dus niet zo rustig is als anders.
 
Tip 2: Andere wandelingen langs duizendjarige olijfbomen in nabije plaatsen vindt u op www.oliveoilk.com, onder ‘rutas’.
 
Tip 3: Georganiseerde excursies per paardenkar of te voet naar de duizendjarige olijf­bomen en een oliemolen kunt u boe­ken via www.animaestrat.com.Tip 4: Maak er een langere vakantie van en bezoek ook het 40 km westelijker gelegen Morella (komt over enkele weken aan bod op deze pagina).
 
Door: Bea Lutje Schipholt
 
.